Metale i pierwiastki

Wolfram (W) to metal rekordzista: topi się w 3422°C – najwyżej ze wszystkich metali – i ma gęstość 19,25 g/cm³, praktycznie równą złotu. Przez dekady kojarzył się z żarówkami, ale ich wycofanie wcale nie zmniejszyło zapotrzebowania: dziś trafia przede wszystkim do węglików spiekanych, z których wykonuje się płytki skrawające i wiertła, oraz do elektrod spawalniczych,

Rama rowerowa odpowiada za większość tego, co czujesz podczas jazdy: sztywność przy pedałowaniu, komfort na nierównościach, prowadzenie w zakrętach i – co zwykle interesuje najbardziej – masę całego roweru. Wykonuje się ją dziś z czterech materiałów: aluminium (najpopularniejsze), stali (klasyk wracający do łask), włókna węglowego (najlżejsze) i tytanu (najtrwalszy). Poniżej znajdziesz porównanie wszystkich czterech, tabelę

Włókno węglowe, potocznie nazywane karbonem, to materiał, który od kilkudziesięciu lat systematycznie wypiera metale wszędzie tam, gdzie masa kosztuje: w lotnictwie, motorsporcie i – najbardziej widocznie – w rowerach. Kompozyt na jego bazie ma gęstość zaledwie 1,5-1,6 g/cm³, czyli pięciokrotnie mniejszą niż stal, a przy tym potrafi być od niej sztywniejszy. Nie koroduje, nie męczy

Magnesy neodymowe (NdFeB) to najsilniejsze magnesy trwałe dostępne komercyjnie – stop neodymu, żelaza i boru, w którym magnes wielkości monety potrafi utrzymać kilkanaście kilogramów. Oznacza się je symbolem klasy od N35 do N52 oraz literą określającą dopuszczalną temperaturę pracy. Znajdziesz je w silnikach samochodów elektrycznych, generatorach turbin wiatrowych, dyskach twardych, głośnikach, wkrętarkach i zabawkach. Są

Nikiel (Ni) to metal, który rzadko widzimy w czystej postaci, a spotykamy codziennie – w sztućcach, zlewach, klamkach i bateriach. Odpowiada za to jego najważniejsza rola: około 70% światowego zużycia trafia do stali nierdzewnych, którym nadaje odporność na korozję i charakterystyczną strukturę austenityczną. Ma gęstość 8,9 g/cm³, topi się w 1455°C i jest jednym z

Ołów (Pb) to metal skrajności: wyjątkowo ciężki (11,34 g/cm³), wyjątkowo miękki, topiący się już w 327°C – i wyjątkowo toksyczny. Przez tysiące lat był materiałem uniwersalnym: robiono z niego rury wodociągowe, farby, dodatki do benzyny i naczynia. Dziś większość tych zastosowań jest zakazana, a mimo to zużycie ołowiu nie spada, bo znalazł nowe nisze, w

Cyna (Sn) to jeden z najstarszych metali użytkowych – to jej dodatek do miedzi dał brąz i nazwę całej epoce. Dziś jej najważniejszą rolą jest lutowanie: praktycznie każde połączenie elektroniczne na świecie powstaje przy udziale spoiw cynowych. Cyna topi się w zaledwie 231,9°C, ma gęstość 7,29 g/cm³, jest miękka, plastyczna i nietoksyczna, dzięki czemu bezpiecznie

Kobalt (Co) to metal, o którym mało kto myśli na co dzień, a który siedzi w akumulatorze niemal każdego telefonu, laptopa i samochodu elektrycznego. Ma gęstość 8,9 g/cm³, topi się w 1495°C i jest jednym z zaledwie trzech pierwiastków ferromagnetycznych w temperaturze pokojowej – obok żelaza i niklu – przy czym zachowuje właściwości magnetyczne do

Tytan (Ti) to metal, który łączy cechy pozornie sprzeczne: ma wytrzymałość porównywalną ze stalą przy o 45% mniejszej masie, jest praktycznie odporny na korozję i tak dobrze tolerowany przez organizm, że robi się z niego implanty kostne. Jego gęstość wynosi 4,51 g/cm³, a temperatura topnienia sięga 1668°C. Cena pozostaje jednak wysoka – nie dlatego, że

Metale ziem rzadkich to grupa 17 pierwiastków: piętnastu lantanowców oraz skandu i itru. Wbrew nazwie wcale nie są rzadkie w skorupie ziemskiej – cer występuje w niej częściej niż miedź. Rzadkie jest co innego: złoża o stężeniu opłacalnym do wydobycia oraz zdolność ich rozdzielenia, bo pierwiastki te są chemicznie do siebie bliźniaczo podobne. Bez nich