Żeliwo

Żeliwo: co to jest, rodzaje, właściwości i czym różni się od stali

Żeliwo to stop żelaza z węglem, w którym węgla jest więcej niż 2,11 %, w praktyce zwykle 2,5–4 %, z dodatkiem krzemu, manganu, fosforu i siarki. Tak duża ilość węgla sprawia, że żeliwo topi się w znacznie niższej temperaturze niż stal, dobrze wypełnia formy odlewnicze i po zastygnięciu ma część węgla w postaci grafitu. To od kształtu tego grafitu zależy, czy żeliwo jest kruche jak klasyczne żeliwo szare, czy ciągliwe i wytrzymałe jak żeliwo sferoidalne używane na rury wodociągowe i elementy samochodów. W tym tekście wyjaśniamy, czym żeliwo różni się od stali, omawiamy rodzaje żeliwa i ich oznaczenia według norm PN-EN, podajemy gęstość, wytrzymałość i temperaturę topnienia, opisujemy zastosowania od kaloryferów i patelni po łoża obrabiarek, a także odpowiadamy na pytania, które padają najczęściej: czy żeliwo rdzewieje, czy jest magnetyczne, czy da się je spawać i ile płaci się za złom żeliwny.

W skrócie: żeliwo w 17 punktach

CechaWartość lub opis
Definicjastop żelaza z węglem powyżej 2,11 % C (typowo 2,5–4 %), z krzemem 1–3 %
Granica stal / żeliwo2,11 % C: graniczna rozpuszczalność węgla w austenicie na wykresie żelazo–węgiel
Temperatura topnieniaok. 1150–1250 °C (stal ok. 1450–1520 °C); eutektyka żelazo–węgiel w 1147 °C
Gęstość6,8–7,4 g/cm³, typowo ok. 7,1–7,2 g/cm³ (stal 7,85 g/cm³)
Postać węglagrafit (żeliwa szare, sferoidalne, ciągliwe, wermikularne) albo cementyt (żeliwo białe)
Rodzajeszare, sferoidalne, ciągliwe, wermikularne, białe, ADI
Oznaczenia PN-ENEN-GJL (szare), EN-GJS (sferoidalne), EN-GJMW/EN-GJMB (ciągliwe), EN-GJV (wermikularne)
Wytrzymałość na rozciąganieszare 100–350 MPa, sferoidalne 350–900 MPa, ADI do ok. 1400 MPa
Wydłużenieszare poniżej 1 % (kruche), sferoidalne 2–22 % zależnie od gatunku
Najważniejsze zaletylejność, tłumienie drgań (szare), odporność na ścieranie, niska cena odlewu
Najważniejsze wadykruchość żeliwa szarego, trudne spawanie, ciężar
Magnetyzmtak, żeliwo jest ferromagnetyczne (wyjątek: austenityczne żeliwa niklowe)
Korozjardzewieje, choć zwykle wolniej niż stal węglowa; żeliwo szare tworzy na powierzchni ochronną skorupę
Spawalnośćtrudna: wymaga podgrzewania lub specjalnych spoiw niklowych
Typowe wyrobygrzejniki, garnki i patelnie, wkłady kominkowe, włazy, rury, korpusy pomp, tarcze hamulcowe, bloki silników
Cena złomu żeliwnego (PL, 2026, orientacyjnie)zwykle kilkadziesiąt groszy do ok. 1 zł za kg, zależnie od skupu i czystości
Najczęstsza pomyłkauznawanie każdego żeliwa za kruche: sferoidalne gnie się i jest wytrzymałe jak stal
Granica 2,11 % węgla to podział teoretyczny; o własnościach konkretnego żeliwa decyduje głównie postać grafitu.

Co to jest żeliwo

Żeliwo powstaje przez przetopienie surówki z wielkiego pieca, złomu stalowego i żeliwnego oraz dodatków stopowych, najczęściej w żeliwiaku albo piecu indukcyjnym, a następnie odlanie ciekłego metalu do form piaskowych lub metalowych. Od stali różni się przede wszystkim zawartością węgla. W stali węgiel jest całkowicie rozpuszczony w żelazie albo związany w cementycie, a w żeliwie jest go tak dużo, że część wydziela się podczas krzepnięcia jako grafit. Wykres żelazo–węgiel wyznacza granicę na 2,11 % C: powyżej tej wartości w stopie pojawia się eutektyka, czyli mieszanina krzepnąca w stałej, najniższej temperaturze około 1147 °C. To ona daje żeliwu dobrą lejność i niską temperaturę odlewania.

Historycznie żeliwo było pierwszym produktem wielkiego pieca, a stal otrzymywano z niego dopiero przez świeżenie, czyli wypalanie nadmiaru węgla. O tej drodze piszemy w tekście o piecach do wytwarzania stali. Dziś surówka nadal jest półproduktem hut, ale żeliwo odlewnicze to osobna, ogromna gałąź przemysłu: odlewnie w Polsce produkują setki tysięcy ton odlewów żeliwnych rocznie, głównie dla motoryzacji, maszyn i budownictwa.

Żeliwo: oś zawartości węgla, stal do 2,11 % C, żeliwo powyżej, typowe żeliwa 2,5–4 % C; pięć rodzajów żeliwa: szare z grafitem płatkowym, sferoidalne z kulkowym, wermikularne, ciągliwe i białe
Granica między stalą a żeliwem leży na 2,11 % węgla, ale o własnościach żeliwa decyduje kształt grafitu: płatki osłabiają metal, kulki prawie nie przerywają osnowy.

Rodzaje żeliwa i ich oznaczenia

Podstawowy podział żeliw wynika z postaci węgla. Jeśli węgiel jest związany w cementycie, przełom jest jasny i mówimy o żeliwie białym. Jeśli wydziela się jako grafit, przełom jest szary, a własności zależą od kształtu wydzieleń: płatki działają w metalu jak mikroskopijne karby i osłabiają go, kulki prawie nie przerywają osnowy. Oznaczenia według PN-EN 1560 zaczynają się od EN-GJ (G jak odlew, J jak żelazo), po czym następuje litera kształtu grafitu.

RodzajOznaczenie i normaPostać węglaRm [MPa]Wydłużenie A [%]Typowe zastosowania
Żeliwo szareEN-GJL-150 … 350, PN-EN 1561grafit płatkowy150–350< 1korpusy maszyn, łoża obrabiarek, tarcze hamulcowe, kaloryfery, wkłady kominkowe
Żeliwo sferoidalneEN-GJS-350-22 … 900-2, PN-EN 1563grafit kulkowy350–9002–22rury wodociągowe, wały korbowe, zwrotnice, armatura, włazy
Żeliwo ciągliweEN-GJMW (białe), EN-GJMB (czarne), PN-EN 1562grafit kłaczkowy po wyżarzaniu300–8001–16łączniki rurowe (fitingi), drobne części maszyn, okucia
Żeliwo wermikularneEN-GJV-300 … 500, PN-EN 16079grafit robaczkowy300–5000,5–2bloki i głowice silników wysokoprężnych, kolektory wydechowe
Żeliwo sferoidalne ausferrytyczne (ADI)EN-GJS-800-10 … 1400-1, PN-EN 1564grafit kulkowy w osnowie ausferrytycznej800–14001–10koła zębate, elementy zawieszeń, części maszyn rolniczych
Żeliwo białestopowe żeliwa odporne na ścieranie, PN-EN 12513cementytkruche, bardzo twarde≈ 0płyty i elementy młynów, pompy do zawiesin, części narażone na ścieranie
Liczba po oznaczeniu EN-GJL to minimalna wytrzymałość na rozciąganie w MPa, a dla EN-GJS para liczb: Rm w MPa i wydłużenie w %. Wartości wg norm wyrobu; dokładne wymagania zależą od grubości ścianki odlewu.

W starszej dokumentacji i na rysunkach z czasów PRL spotyka się dawne polskie oznaczenia, np. Zl 200 czy Zl 250 dla żeliwa szarego, gdzie liczba także oznacza wytrzymałość na rozciąganie w MPa. Przy zamawianiu odlewów i części zamiennych według starych rysunków trzeba je przełożyć na odpowiedniki z norm PN-EN.

Właściwości żeliwa: gęstość, temperatura topnienia, wytrzymałość

Gęstość żeliwa jest mniejsza niż stali, bo grafit jest znacznie lżejszy od żelaza. Żeliwo szare waży typowo ok. 7,1–7,2 g/cm³, sferoidalne ok. 7,1 g/cm³, a stal 7,85 g/cm³. Przy dużych odlewach ta różnica jest odczuwalna: płyta o wymiarach 400 × 300 × 20 mm z żeliwa szarego waży kilka procent mniej niż ta sama płyta ze stali.

MateriałMasa płyty 400 × 300 × 20 mm [kg]Gęstość [g/cm³]
żeliwo szare EN-GJL-25017,287,20
żeliwo sferoidalne EN-GJS-400-1517,047,10
stal konstrukcyjna18,847,85
aluminium6,482,70
Masa = objętość × gęstość; objętość płyty to 2,4 dm³. Gęstości typowe wg kart materiałowych, rzeczywisty odlew może się różnić o kilka procent. Gęstości innych metali zestawiamy w tekście ile waży stal.
  • Temperatura topnienia: ok. 1150–1250 °C, zależnie od zawartości węgla i krzemu; żeliwo o składzie eutektycznym krzepnie w ok. 1147 °C. Stal topi się w ok. 1450–1520 °C, dlatego żeliwo jest łatwiejsze i tańsze w odlewaniu.
  • Wytrzymałość na ściskanie żeliwa szarego jest 3–4 razy większa niż na rozciąganie, dlatego dobrze pracuje w elementach ściskanych, np. podstawach maszyn i stopach kolumn.
  • Tłumienie drgań: płatki grafitu rozpraszają energię drgań, przez co żeliwo szare tłumi je wielokrotnie lepiej niż stal. To główny powód, dla którego łoża obrabiarek i korpusy precyzyjnych maszyn odlewa się z żeliwa.
  • Przewodność cieplna żeliwa szarego jest stosunkowo wysoka, a w połączeniu z dużą masą daje równomierne nagrzewanie i powolne oddawanie ciepła, co wykorzystują patelnie, garnki i grzejniki.
  • Odporność na ścieranie: grafit działa jak smar stały, stąd żeliwne tuleje cylindrów i prowadnice.
  • Kruchość: żeliwo szare nie odkształca się plastycznie, tylko pęka, np. przy uderzeniu albo nagłej zmianie temperatury. Żeliwo sferoidalne zachowuje się pod tym względem jak stal.

Żeliwo a stal: różnice

CechaŻeliwoStal
Zawartość węglapowyżej 2,11 %, typowo 2,5–4 %do 2,11 %, w konstrukcyjnych zwykle do 0,25 %
Temperatura topnieniaok. 1150–1250 °Cok. 1450–1520 °C
Gęstośćok. 7,1–7,2 g/cm³ok. 7,85 g/cm³
Sposób kształtowaniaodlewaniewalcowanie, kucie, tłoczenie, odlewanie
Plastycznośćszare: brak, sferoidalne: dobradobra
Spawalnośćtrudnadobra (stale konstrukcyjne)
Tłumienie drgańbardzo dobre (szare)słabe
Obrabialność skrawaniemdobra, krótki wiórzależna od gatunku
Cena wyrobuniska przy odlewach o złożonym kształcieniższa przy prostych profilach i blachach
Proste profile i blachy taniej zrobić ze stali, złożone bryły z kanałami i żebrami taniej odlać z żeliwa.

W praktyce warsztatowej żeliwo łatwo rozpoznać: przełom jest szary i ziarnisty, a nie srebrzysty i włóknisty jak w stali, a przy szlifowaniu iskry są krótkie, czerwonawe i słabo się rozgałęziają. Żeliwo szare przy obróbce skrawaniem daje krótki, sypki wiór i brudzi ręce grafitem. Ogólne podziały stali, z którymi żeliwo bywa mylone, opisujemy w tekście o rodzajach stali.

Zastosowania żeliwa w domu i przemyśle

  • Ogrzewanie: grzejniki członowe, wymienniki kotłów, wkłady kominkowe i piece. Żeliwo długo trzyma ciepło i nie paczy się od temperatury, więc nadaje się do pracy przy ogniu. O doborze kominka piszemy w tekście kominek do salonu.
  • Kuchnia: garnki, brytfanny, patelnie i ruszty. Wymagają sezonowania, czyli wypalenia cienkiej warstwy tłuszczu, i suszenia po myciu; wersje emaliowane tego nie potrzebują.
  • Instalacje: rury i kształtki kanalizacyjne, rury ciśnieniowe z żeliwa sferoidalnego do wody (PN-EN 545) i ścieków (PN-EN 598), korpusy zaworów i pomp, włazy kanałowe i wpusty uliczne (PN-EN 124).
  • Motoryzacja: bloki i głowice silników, tarcze i bębny hamulcowe, kolektory wydechowe, wały korbowe i zwrotnice z żeliwa sferoidalnego.
  • Maszyny: łoża i stoły obrabiarek, korpusy przekładni, koła pasowe, tuleje cylindrów, przeciwwagi.
  • Architektura i mała architektura: ogrodzenia, balustrady, latarnie, ławki i elementy zabytkowe odlewane w XIX i na początku XX wieku.

Grzejnik żeliwny, stalowy czy aluminiowy

To pytanie wraca co sezon grzewczy. Grzejnik żeliwny ma dużą masę i pojemność wodną, więc nagrzewa się wolno, ale długo oddaje ciepło po wyłączeniu kotła; dobrze sprawdza się w starszych instalacjach z kotłem na paliwo stałe i w pomieszczeniach, gdzie liczy się stabilna temperatura. Jest bardzo trwały i odporny na korozję od strony wody, ale ciężki i drogi w montażu. Grzejnik stalowy płytowy jest lekki, tani i szybko reaguje na regulację termostatu, co pasuje do kotłów gazowych i pomp ciepła. Aluminiowy nagrzewa się najszybciej i ma małą pojemność wodną, ale jest wrażliwy na skład wody i wymaga instalacji bez elementów, które mogą wywołać korozję galwaniczną. O tym, jak łączenie metali w instalacji przyspiesza korozję, piszemy przy rurach miedzianych.

CechaŻeliwnyStalowy płytowyAluminiowy
Bezwładność cieplnaduża, długo grzeje po wyłączeniuśredniamała, szybka reakcja
Pojemność wodnadużaśredniamała
Masadużamałanajmniejsza
Odporność na korozję od strony wodybardzo dobradobra przy odtlenionej wodziewrażliwy na pH i mieszanie metali
Współpraca z pompą ciepła i niską temperaturą zasilaniasłabszadobra przy dużej powierzchnidobra
Trwałośćkilkadziesiąt latok. 20–30 latok. 20–30 lat
Ostateczny dobór grzejników do mocy i temperatury zasilania robi projektant instalacji na podstawie obliczeń strat ciepła.

Czy żeliwo da się spawać i obrabiać

Żeliwo szare spawa się trudno: duża ilość węgla sprawia, że przy szybkim stygnięciu strefa przy spoinie zabiela się, czyli twardnieje i kruszeje, a naprężenia skurczowe łatwo powodują pęknięcia. Stosuje się dwie drogi: spawanie na gorąco z podgrzaniem całego elementu do kilkuset stopni i powolnym studzeniem albo spawanie na zimno krótkimi ściegami elektrodami na bazie niklu, z młotkowaniem spoiny. Dużo łatwiej spawa się żeliwo sferoidalne. Procedury, elektrody i najczęstsze błędy opisujemy w poradniku spawanie żeliwa.

Obróbka skrawaniem żeliwa szarego jest za to łatwa: wiór się kruszy, grafit smaruje ostrze, a obróbkę prowadzi się zwykle na sucho. Żeliwo sferoidalne skrawa się podobnie jak stal średniowęglowa. Ogólne zasady opisujemy w tekście obróbka skrawaniem, a wiercenie pod gwinty w żeliwie w poradniku wiertło pod gwint.

⚠️ WAŻNE OSTRZEŻENIE!

Przy szlifowaniu i cięciu żeliwa powstaje pył grafitowy i metaliczny: pracuj w masce przeciwpyłowej co najmniej klasy FFP2 i w okularach. Elementy żeliwne pękają bez ostrzeżenia przy uderzeniu lub gwałtownym schłodzeniu, np. polaniu rozgrzanej patelni lub wkładu kominkowego zimną wodą: odłamki są ostre. Ciężkie odlewy (grzejniki, wkłady kominkowe) przenoś we dwie osoby lub z użyciem wózka.
W razie wypadku: numer alarmowy 112.

Korozja i konserwacja żeliwa

Żeliwo rdzewieje, ale w praktyce często wolniej niż zwykła stal węglowa. Na żeliwie szarym w wodzie i gruncie tworzy się warstwa produktów korozji przemieszanych z grafitem, która częściowo chroni metal; to jeden z powodów, dla których dziewiętnastowieczne rury i ogrodzenia żeliwne przetrwały do dziś. Długotrwała korozja w gruncie może jednak prowadzić do grafityzacji, czyli wypłukania żelaza i pozostawienia kruchej, grafitowej struktury, która zachowuje kształt, ale traci wytrzymałość. Dlatego współczesne rury z żeliwa sferoidalnego mają powłoki cynkowe i wykładziny cementowe. Rdzę z elementów żeliwnych usuwa się podobnie jak ze stali, metody opisujemy w tekście jak usunąć rdzę z metalu.

Ile kosztuje żeliwo: złom i odlewy

PozycjaOrientacyjna cena (PL, 2026)Uwagi
Złom żeliwny w skupiezwykle kilkadziesiąt groszy do ok. 1 zł/kgzależy od skupu, ilości i czystości; grzejniki i bloki silników bywają w osobnych klasach
Grzejnik żeliwny używanyod kilkudziesięciu złotych za grzejnikceny ogłoszeń zależą od liczby członów i stanu
Grzejnik żeliwny nowy, dekoracyjnyod kilkuset do kilku tysięcy złotychzależnie od liczby członów i wykończenia
Patelnia lub garnek żeliwnyok. 100–800 złemaliowane droższe od surowych
Odlew na zamówieniewycena indywidualnadecyduje masa, seria, model odlewniczy i obróbka
Ceny orientacyjne z ofert polskich skupów i sklepów (XI 2026); stawki skupów zmieniają się co tydzień.

Najczęstsze błędy i mity

Mit lub błądJak jest naprawdę
„Żeliwo zawsze jest kruche”kruche jest żeliwo szare i białe; sferoidalne i ADI są wytrzymałe i ciągliwe
„Żeliwo nie rdzewieje”rdzewieje, choć często wolniej niż stal; w gruncie może ulegać grafityzacji
Polewanie rozgrzanej patelni lub wkładu kominkowego zimną wodąszok termiczny pęka żeliwo szare
Spawanie żeliwa jak stali, bez podgrzewania i bez właściwych elektrodpęknięcia przy spoinie i zabielenie
Mylenie żeliwa z ciężką stalą odlewaną (staliwem)staliwo ma poniżej 2 % węgla i spawa się jak stal; rozstrzyga przełom i iskra
Mycie surowej patelni żeliwnej w zmywarcezmywa warstwę sezonowania i wywołuje rdzę
Przed naprawą elementu żeliwnego warto ustalić rodzaj żeliwa: od tego zależy cała technologia.

Normy i dokumenty

  • PN-EN 1560: odlewnictwo, system oznaczania żeliwa (symbole i numery materiałów).
  • PN-EN 1561: żeliwo szare.
  • PN-EN 1562: żeliwo ciągliwe.
  • PN-EN 1563: żeliwo sferoidalne.
  • PN-EN 1564: żeliwo sferoidalne ausferrytyczne (ADI).
  • PN-EN 16079: żeliwo z grafitem wermikularnym.
  • PN-EN 12513: żeliwa odporne na ścieranie.
  • PN-EN 545 i PN-EN 598: rury, kształtki i akcesoria z żeliwa sferoidalnego do wody i do ścieków.
  • PN-EN 124: zwieńczenia wpustów i studzienek kanalizacyjnych (włazy).

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Co to jest żeliwo?

Żeliwo to stop żelaza z węglem zawierający ponad 2,11 % węgla, w praktyce zwykle 2,5–4 %, z dodatkiem krzemu, manganu, fosforu i siarki. Dzięki dużej ilości węgla topi się w ok. 1150–1250 °C i dobrze wypełnia formy, dlatego kształtuje się je przez odlewanie. Część węgla wydziela się w nim jako grafit, a jego kształt (płatki, kulki, kłaczki) decyduje o tym, czy żeliwo jest kruche, czy ciągliwe.

Czym różni się żeliwo od stali?

Przede wszystkim zawartością węgla: stal ma go do 2,11 %, żeliwo więcej, typowo 2,5–4 %. Żeliwo topi się w ok. 1150–1250 °C, stal w ok. 1450–1520 °C, więc żeliwo łatwiej odlewać, a stal walcować i kuć. Żeliwo jest lżejsze (ok. 7,1–7,2 wobec 7,85 g/cm³), lepiej tłumi drgania i trudniej się je spawa. Żeliwo szare jest kruche, ale żeliwo sferoidalne ma wytrzymałość i ciągliwość zbliżoną do stali.

Jakie są wady żeliwa?

Najważniejsze to kruchość żeliwa szarego (pęka zamiast się odkształcić, np. przy uderzeniu lub nagłym schłodzeniu), trudne spawanie, duża masa i to, że żeliwa nie da się walcować ani kuć jak stali, tylko odlewać. Żeliwo rdzewieje, a w gruncie może ulegać grafityzacji. Wiele z tych wad nie dotyczy żeliwa sferoidalnego, które jest wytrzymałe i ciągliwe.

Ile waży żeliwo?

Gęstość żeliwa wynosi zwykle ok. 7,1–7,2 g/cm³, czyli 7 100–7 200 kg na metr sześcienny, w zależności od rodzaju i zawartości grafitu (zakres 6,8–7,4 g/cm³). To o kilka procent mniej niż stal (7,85 g/cm³). Przykładowo płyta 400 × 300 × 20 mm z żeliwa szarego waży ok. 17,3 kg, a ze stali ok. 18,8 kg.

Czy żeliwo rdzewieje?

Tak. Żeliwo zawiera głównie żelazo, więc koroduje jak stal, choć w wielu warunkach wolniej, bo na powierzchni powstaje warstwa produktów korozji z grafitem, która częściowo chroni metal. W gruncie i wodzie może dochodzić do grafityzacji, czyli wypłukiwania żelaza. Patelnie i garnki żeliwne chroni warstwa wypalonego tłuszczu, a rury i włazy powłoki cynkowe, bitumiczne lub cementowe.

Czy żeliwo jest magnetyczne?

Tak, typowe żeliwa szare, sferoidalne i ciągliwe są ferromagnetyczne, bo ich osnowa to ferryt lub perlit, tak jak w stali. Wyjątkiem są specjalne żeliwa austenityczne z dużą zawartością niklu (np. typu Ni-Resist), które są niemagnetyczne lub słabo magnetyczne. Magnes nie odróżni więc żeliwa od stali; pomaga przełom, iskra przy szlifowaniu i rodzaj wióra.

Czy żeliwo da się spawać?

Da się, ale jest to trudne, zwłaszcza w przypadku żeliwa szarego. Stosuje się spawanie na gorąco z podgrzaniem elementu i powolnym studzeniem albo spawanie na zimno krótkimi ściegami elektrodami na bazie niklu, z młotkowaniem spoiny, żeby ograniczyć naprężenia. Żeliwo sferoidalne spawa się łatwiej. Elementy pracujące pod ciśnieniem i nośne powinien naprawiać spawacz z uprawnieniami.

Jaki grzejnik jest lepszy, żeliwny czy stalowy?

Zależy od instalacji. Żeliwny ma dużą masę i pojemność wodną, długo oddaje ciepło i jest bardzo trwały, więc pasuje do kotłów na paliwo stałe i starszych instalacji. Stalowy płytowy jest lekki, tańszy i szybko reaguje na termostat, co lepiej współpracuje z kotłami gazowymi i pompami ciepła przy niższej temperaturze zasilania. Dobór do mocy i temperatury robi projektant instalacji.

Ile kosztuje złom żeliwny?

W 2026 roku polskie skupy płacą za złom żeliwny orientacyjnie od kilkudziesięciu groszy do ok. 1 zł za kilogram. Cena zależy od skupu, ilości, czystości (bez gumy, tworzyw i innych metali) i klasy złomu; grzejniki, bloki silników i odlewy maszynowe bywają rozliczane osobno. Stawki zmieniają się z rynkiem stali, dlatego przed oddaniem większej partii warto zadzwonić do kilku skupów.

Źródła

  1. PN-EN 1560. „Odlewnictwo. System oznaczania żeliwa. Znak i numer materiału”. PKN.
  2. PN-EN 1561. „Odlewnictwo. Żeliwo szare”. PKN.
  3. PN-EN 1563. „Odlewnictwo. Żeliwo sferoidalne”. PKN.
  4. PN-EN 1562. „Odlewnictwo. Żeliwo ciągliwe”. PKN.
  5. PN-EN 1564. „Odlewnictwo. Żeliwo sferoidalne ausferrytyczne”. PKN.
  6. PN-EN 16079. „Odlewnictwo. Żeliwo z grafitem wermikularnym”. PKN.
  7. PN-EN 545. „Rury, kształtki i wyposażenie z żeliwa sferoidalnego oraz ich złącza do rurociągów wodnych”. PKN.
  8. PN-EN 124. „Zwieńczenia wpustów i studzienek kanalizacyjnych do nawierzchni dla ruchu pieszego i kołowego”. PKN.
  9. Dobrzański L. A. (2002). „Podstawy nauki o materiałach i metaloznawstwo”. WNT.
  10. Podrzucki C. (1991). „Żeliwo. Struktura, właściwości, zastosowanie”. Wydawnictwo ZG STOP.

Sprawdź też

Treści mają charakter informacyjno-edukacyjny. Własności mechaniczne podano wg norm wyrobu i literatury; wymagania dla konkretnego odlewu zależą od grubości ścianki i warunków odbioru. Naprawy spawalnicze elementów ciśnieniowych, nośnych i instalacji gazowych wykonuje wyłącznie spawacz z odpowiednimi uprawnieniami. Ceny są orientacyjne (XI 2026) i zmieniają się z rynkiem złomu.